جوان مشرقی

سامان جلیلی با انتشار قطعاتی در فضای اینترنت و در راس آنها قطعه ی (بهونه) سریعا به موسیقی پاپ معرفی شد و به محبوبیت دست یافت. از بین این کارها بعضا آثار قابل اعتنایی وجود داشت و نوید ظهور یک خواننده ی خوب دیگر در فضای موسیقی پاپ را می داد.  آلبوم پرتگاه در یک نگاه کلی آلبوم متوسط اما امیدوارکننده ای برای سامان جلیلی محسوب می شود . جلیلی اعتنای خوبی نسبت به ترانه دارد ، ترانه هایی که در این آلبوم سروده شده اند عمدتا ترانه های خوبی هستند و تعداد ترانه های ضعیف این آلبوم خیلی کم است. بنابراین از ناحیه ی ترانه که سنگ بنای ساخت هر قطعه ی موسیقیایی ست، ضعف زیادی در این آلبوم مشاهده نمی شود. ملودی های این آلبوم تماما توسط خود سامان جلیلی انتخاب شده اند. سامان جلیلی ملودی های خوب و نسبتا نویی را در بعضی قطعاتی که پیش از این منتشر کرده بود ارائه داده بود اما در این آلبوم ملودی ها در سطح متوسطی هستند. در واقع در اکثر قطعات این آلبوم ملودی خوبی در نظر گرفته شده اما ضعف و قوت هایی در هرکدام وجود دارد که مجموعا اثر هم را خنثی می کنند و یک نتیجه ی متوسط از لحاظ ملودی را می دهند، در بعضی قطعات ملودی ها یکدستی و همخوانی لازم را ندارند. در زمینه ی اجرا، در یک نگاه کلی باید گفت که اجرای خواننده در وضعیت نسبتا خوبی قرار دارد اما گاهی به خصوص در گام پایین شاهد ایراداتی هستیم.  بار اصلی تنظیم این آلبوم را حامد برادران به دوش می کشد و از 13 قطعه این آلبوم تنظیم 8 قطعه را وی انجام داده است ، پوریا حیدری با دو قطعه و انوشیروان تقوی، معین راهبر و کوشان حداد هرکدام با یک قطعه تنظیم کنندگان دیگر این آلبوم را تشکیل می دهند. تنظیم هایی که حامد برادران انجام داده  تنظیم های به نسبت متنوع و نویی از نظر چینش و انتخاب سازها هستند اما در تعدادی از قطعات بعضا از مشکل یکنواختی در خود قطعه رنج می برند و کمک لازم را به قطعه نمی کنند ، حضور وی در این آلبوم می توانست کمتر باشد با این حال در چندین قطعه تنظیم های امیدوارکننده ای را از او شاهد بودیم. یکی از نقاط قوت این آلبوم فضای زیبای آکوستیکی ست که در آن به خوبی احساس می شود.

اما برسیم به نگاهی به تک تک قطعات این آلبوم :

تشویش : این قطعه که به عنوان سر آلبومی انتخاب شده در فضای الکترونیک  و به صورت ترنس تنظیم شده . در هنگام اجرای دو بیت اول مشخص است که این لحن اجرای خواننده برای اجرای این دو بیت مناسب نیست و  در واقع با لحن اجرای خواننده در قسمت بعدی تناسب چندانی ندارد و در کل هم دو بیت مربوط به این قسمت دارای ایرادات وزنی به نظر می رسند ( من التماس میکنم اما تو میخندی / من خیره میمونم چشماتو میبندی / من عاشقت بودم چرا نمیفهمی / نمونده از قلبت برای من سهمی ). پس از اجرای این قسمت در هنگام اجرای قسمت بعدی، صدای خواننده در ابتدا کمی فرود می آید اما ریتم اجرا سریع تر می شود و به تدریج در همین ریتم صدای خواننده اوج می گیرد که این رفتن تدریجی از گام پایین به گام بالا از نکات زیبای اجرا در این قسمت و در کل این قطعه هست (منم که آرومم تویی که لج کردی / تو از همین لحظه راهتو کج کردی / یا اینکه میتونی شبیه سابق شی / نه دل به من میدی نه میخوای عاشق شی / از این همه شاید دچار تشویشم / بمونو با رفتن نکش به آتیشم ). فضا سازی موسیقیایی هم برای این قسمت به نسبت خوب انجام می گیرد. پس از اجرای این قسمت ، قسمت بی کلام میانی با محوریت حضور سه تار ادامه دهنده ی این قطعه ست. حضور سه تار در این قسمت هم در نوع خود جالب است. در ادامه بخش دوم کار هم به روال بخش اول پی گرفته می شود. در کل در این قطعه ترانه در وضعیت چندان خوبی قرار ندارد ، ملودی در وضعیت متوسطی قرار دارد در قسمت ابتدایی نامتناسب و در قسمت ترجیع بند متناسب و زیبا به نظر می رسند. تنظیم در وضعیت نسبتا خوبی قرار دارد.

شعله دار : این قطعه اسلو که در واقع برداشتی از آهنگ عادت با صدای شادمهر عقیلی ست این سوال را ابتدائا در ذهن متبادر می کند که خواننده با چه هدفی این قطعه را در آلبوم گنجانده و آیا از این نترسیده که با توجه به شباهت صدای او با شادمهر و محسن یگانه ممکن است انگ مقلد بودن بیشتر به او بچسبد( چون برخلاف شباهت صدا که یک نقطه ضعف نیست مقلد بودن می تواند یک نقطه ضعف به حساب آید ) یا اینکه منظور دیگری داشته و به این آهنگ علاقه ای ویژه داشته وحتی شاید قصد اثبات این را داشته که اعلام کند با توجه به توانایی ای که در خود دیده از علم کردن اسم شادمهر توسط دیگران در مقابل خود ترسی ندارد. به هر حال این قطعه با محوریت ویولن و با همراهی گیتار آکوستیک شروع می شود و در ثانیه ی 37 اجرای خواننده آغاز می شود ( بیشتر از این آرامشو از روزگار من نگیر ... ) . در این قطعه متوجه توانایی خواننده در اجرا در گامهای بالا می شویم. در کل در این قطعه ترانه در وضعیت قابل قبول و یکدستی قرار دارد، تنظیم متناسبی برای این قطعه انتخاب شده و خواننده هم اجرای خوبی دارد .

چی میشه : در این قطعه شیش و هشت ترکیب نوای باقلاما و سازهای دیگر آغازگر قطعه ست.  پس از این اورتور زیبا اجرای خواننده در ثانیه ی 27 آغاز می شود . ملودی خوبی برای این قطعه انتخاب شده و تنظیم نیز همسو و متناسب با آن حرکت می کند و خواننده هم اجرای موفقی دارد. بعد از اجرایِ بخشِ اولِ این قطعه  و بخشِ بی کلامِ میانیِ اول، خواننده قسمتِ دوم ترانه را اجرا می کند که در این قسمت احساس می شود صدای خواننده به خصوص در ابتدای کمی فرود می آید و کم حجم می شود. بعد از این قسمت، باز شاهد بخش بی کلام هستیم که مشابه همان بخش بی کلام میانی اول است. بعد از این بخش، کار به روال بخش ابتدایی اجرا می شود و بعد از اتمام اجرا، شنونده ی بخش بی کلام انتهایی که مشابه بخش بی کلام ابتدایی ست هستیم که یکی از نکات منفی این قطعه یکنواخت و تکراری بودن همین قسمت های بی کلام است و این یکنواختی به کل قطعه هم سرایت کرده. در کل در این قطعه ، ترانه ترانه ی ساده و متناسبی ست ( دقت کنید سادگی با سطحی بودن متفاوت است ) اجرای خواننده به استثنای قسمت کوتاهی در میانه ی این قطعه در وضعیت خوبی قرار دارد ملودی و آهنگ خوبی برای این قطعه در نظر گرفته شده اما کمبودهایی دارند و در کل هم تنظیم خیلی بهتر از این می توانست کمک کننده ی این قطعه باشد و متاسفانه این اتفاق از ناحیه ی تنظیم آنچنان که باید و شاید نیافتاده است.

حرف دلم : این قطعه با محوریت نوای گیتار اسپنیش آغاز می شود، به تدریج موسیقی پرحجم تر می شود و سپس اجرای خواننده در گام پایین آغاز می شود ( به یادت بیار سکوت و بی کسیمو یادت بیار ... ) اجرای خواننده کمی کم حجم و بریده بریده به نظر می رسد که این مورد چندان مطلوب نیست، در واقع لحن اجرا وملودی ای که برای این قسمت انتخاب شده کاملا انتخاب درستی ست ولی خواننده آنچنان که باید و شاید در درآوردن این لحن موفق نشان نمی دهد . اجرای خواننده دنبال می شود و تدریجا صدای خواننده فراز بیشتری می گیرد تا اینکه در قسمت ( می بخشمت به اون کسی که می پرستی میدمت ...) به اوج می رسد که در این تحول تدریجی اجرای خواننده هم مطلوب تر و قابل قبول تر می شود  تا اینکه می رسیم به قسمت ( می بخشمت تو رو با بغض و گریه ساده می کنم ...) که باز لحظه ای احساس می شود صدای خواننده کم حجم تر از حد انتظار و بریده بریده می شود . بعد از این قسمت بخش بی کلام میانی با محوریت گیتار اسپنیش ادامه دهنده ی کار است و پس از این قسمت مجددا اجرای خواننده آغاز می شود ( سخته برام به اون که با توئه حسادت کنم ...) در این قسمت که به روال بخش اول طی می شود اجرای خواننده مطلوب تر به نظر می رسد. دریک نگاهی کلی در این قطعه با یک ترانه ی خوب و نسبتا قوی روبراه هستیم ملودی خوبی برا این قطعه در نظر گرفته شده ، تنظیم متناسب است اما کمی یکنواخت به نظر می رسد . اجرای خواننده می توانست در گام پایین گیراتر و پرحجم تر باشد.

سر به هوا : اولین چیزی که در این قطعه شش و هشت الکترونیک توجهات را به خود جلب می کند تنظیم این قطعه ست که کاملا بر ملودی و اجرای خواننده سایه افکنده و بیشتر از دیگر ارکان این قطعه به چشم می آید . ملودی این قطعه ملودی معمولی و نسبتا یکنواختی به نظر می رسد به خصوص در زیر این تنظیم ریتمیک و پرحجم .اجرای خواننده نیز نسبتا یکنواخت اما قابل قبول به نظر می رسد. ترانه ی این قطعه ترانه ی ساده ای ست که به علت طولانی بودن متنش ، کمی از یکنواختی حاکم بر ملودی این قطعه کاسته ست .

حبس ابد : نوای سازهای زهی به همراه گیتار آغاز کننده ی این قطعه ست و فضای شبه ترکی استانبولی ای را ذهن شنونده ایجاد می کند. خواننده در ثانیه ی 21 اجرا را در گام پایین به زیبایی با حضور گیتار و در ادامه سازهای زهی و ویولن  آغاز می کند ( نتونستم با این گریه نبودن هاتو بشمارم / تو که نیستی به دست کی همه دنیامو بسپارم / درست از لحظه ی رفتن دلم می خواست که برگردی / دلم پیش تو بود هرجا که تنهایی سفر کردی ) خواننده بیت بعدی را در گام بالاتر و پرحجم تری اجرا می کند که احساس می شود این امر کمی بدون مقدمه صورت گرفته و فضاسازی موسیقیایی درستی در ابتدا برای آن ایجاد نشده  ( واسه حبس ابد خوردن تو زندون تو آمادم / اسیرم کن تو میتونی اسیرت باشم آزادم / عذاب گریه رو بی تو دارم هر لحظه می بینم / به دنیای بدون  تو به این زندگی بد بینم ). پس از این بخش ، قسمت بی کلام میانی با محوریت بوزوکی و در ادامه زهی ها شنیده می شود و پس از آن مجددا خواننده اجرا را پی می گیرد( شده دنیام پُراز پوچی، شده هم مرز تن پوشم / دلم میخواست تو هم باشی تو این دلتنگی همدوشم / به این احساسِ رو به مرگ دارم با عشق نفس میدم / منی که عاشقت بودم تقاص ِ چی رو پس میدم ) که در این بخش مقدمه ی سازی بهتری هنگام رفتن خواننده در گام بالا برای اجرای قسمت ترجیع بند انجام شده و کلا هم اجرای بخش دوم این قطعه مطلوب تر جلوه می کند . پس از اتمام اجرا بخش بی کلام انتهایی خاتمه دهنده ی کار است . در کل در این قطعه ترانه در وضعیت خوبی قرار دارد و تنظیم هم به نسبت تنظیم خوبی ست.

اعتراف : این قطعه ی اسلو که باز در حال و هوای ترکی استانبولی تنظیم شده شروع خوبی دارد . در ابتدا شاهد یک اورتور زیبا هستیم و بعد اجرای خواننده در گام پایین به طرز متناسب و زیبایی شروع می شود ( نفهمیدی راز چشات چه جوری برملا شده / به درد برگشتن من دل تو مبتلا شده ) اما این زیبایی و تناسب ادامه نمی یابد و  در هنگام اجرای بیت بعدی ، صدای خواننده لحظه ای خیلی کم حجم و بی قدرت ظاهر می شود که چندان این امر متناسب و مطلوب نیست ( میشینه پای اعتراف وقتی یه لحظه با منه / تو طفره می ری و چشات حرفشو با من می زنه ) و بعد از این قسمت خواننده اجرای قسمت ترجیع بند را در اوج پی می گیرد که اجرای قابل قبولی جلوه می کند (چی شده که نبودنم برای تو جالب شده / برای تو جالب شده / تموم دنیای تو رو دوری من صاحب شده / دوری من صاحب شده / عجیبه واسه من که تو احساس دلتنگی کنی / برگردی از تصمیمتو بگی به من فکر میکنی ) بعد از این قسمت بخش بی کلام میانی ادامه دهنده ی کار است که متاسفانه این قسمت کار با یک بی سلیقگی همراه شده و همان اورتوراولیه  را در میدل تور(بخش بی کلام میانی) هم به کار برده اند . به هر حال بعد از این قسمت اجرای خواننده مجددا در گام پایین آغاز می شود (موندم چه جوری شد دلت جرات رفتن به تو داد / به ذهنتم خطور نکرد چی ممکنه سرت بیاد / دنیا چه تخفیفی واسه خطای امثال تو داشت / برای جرم دل کشی پیگیرد قانونی نذاشت) این قطعه با اجرای ترجیع بند به نقطه ی پایان می رسد. در این قطعه با یک ترانه ی قوی روبرو هستیم و در مابقی ارکان این قطعه شاهد ضعف و قوت هایی در نقاط مختلف این قطعه هستیم که نقاط قوت البته چربش بیشتری دارند . در کل این قطعه یکی از حیف شده های این آلبوم است و به راحتی می توانست بهتر از این باشد .

بهونه : تنظیم مجدد یک قطعه که با اقبال قبلی روبرو شده همواره کار سختی محسوب می شود ، به خصوص اگر این قطعه همان قطعه ای باشد که باعث بر سر زبان افتادن نام یک خواننده شده . بهونه قطعه ی هیتی بود که سامان جلیلی به سرعت با این قطعه به محبوبیت رسید و جلیلی  اینک این قطعه را با تنظیم جدید در آلبوم خود قرار داده . نکته ی جالب در این قطعه که از همان آغاز شاهد آنیم استفاده از عود و در ادامه گیتار آکوستیک در تنظیم جدید است که حالت زیبایی را در این قطعه به وجود آورده اند بعد از شنیدن این اورتور زیبا اجرای خواننده در ثانیه ی 15 در گام پایین آغاز می شود که در ابتدای اجرا، موسیقی زیر می توانست متنوع تر و پرحجم تر باشد در این قسمت به تدریج صدای خواننده به اوج می رود و سپس خواننده ترجیع بند معروف این قطعه ( نری بگی بی حیا بود ... )  را به زیبایی به اجرا در می آورد بعد از این قسمت بخش بی کلام میانی به زیبایی ادامه دهنده ی کار است و مجددا اجرای خواننده آغاز می شود بخش دوم اجرا باز بهتر از بخش اول به نظر می رسد . بعد از اتمام این بخش دوباره شاهد قسمت بی کلام میانی هستیم . در ثانیه ی 2:04 اجرا مجددا با منقطع خوانی هایی از خواننده شروع می شود و سپس با اجرای ترجیع بند این قطعه به پایان می رسد.

کلنجار : اورتور این قطعه برای شنونده این ذهنیت را ایجاد می کند که با قطعه ای جدی و پرحجم روبرو هستیم و وقتی نوبت به اجرا می رسد در ابتدا هم شاهد این اتفاق هستیم ( من این حرفا سرم نمیشه منو قانع کن میمونی / از تو دست بر نمیدارم خودت خوب اینو میدونی ) و بعد از اجرای این قسمت به طرز اشتباهی بلافاصله صدای خواننده فرود می آید و آن حس اولیه را از بین می برد که البته دوباره فورا خواننده به اوج می رود و قطعه باز شکل منظمش را به خود می گیرد ( هی کلنجار نرو بسه روی سیم آخرم من / حرف دیوونگی باشه از تو دیوونه ترم من ) بعد از این قسمت ، خواننده قسمت بعدی را به خوبی اجرا می کند (چی نصیبت میشه از این دل بریدن دل شکستن / که میخوای با این جدایی بگیری منو از من / منصرف شو از گذشتن از منو شعله کشیدن / من به آتیش میکشونم همه دنیا رو بری بی من ) البته در ابیات همین قسمت شاهد ایرادات وزنی هستیم که خواننده را هم در اجرا به زحمت انداخته که این موضوع در قسمت های (بگیری منو از من )و (همه دنیا رو بری بی من) مشهود است . تنظیم با محور زهی ها از نکات بسیار زیبای این قطعه است . بعد از بخش اول ، بخش بی کلام میانی با محوریت ویولن و زهی ها شروع شده و بعد از این قسمت مجددا خواننده اجرا را از سر می گیرد( من که پای تو نشستم کوه ِ درداتو شکستم / پا نذار رو قسمی که پیش چشمات با تو بستم / حرف من اینه بفهمی رفتنت عینه تگرگه / زندگی وقتی نباشی زندگی نیست خود مرگه ) در این بخش قطعه منظم تر به نظر می رسد . این قطعه هم از جمله قطعات حیف شده ی این آلبوم است و با تغییرات کوچکی می توانست از اینی که هست بهتر باشد. خواننده در این قطعه  از نظر اجرا موفق ظاهر شده ، تنظیم پا به پای ملودی پیش رفته و با آن متناسب است. ترانه ترانه چندان قوی ای هم نیست ولی با کلیت این قطعه همخوان است .

دست بردار : این قطعه در فضای شیش و هشت اسلو طی می شود . ملودی ساده ، یکنواخت و البته زیبایی برای این قطعه در نظر گرفته شده که البته می توانست فراز و فرود بیشتری را در بگیرد. تنظیم در این قطعه بسیار زیبا و متناسب کار شده است . نقش زهی ها گیتارها و ویولن  در این قطعه برجسته و گوش نواز است . در کل خواننده هم در اجرا نسبتا موفق ظاهر می شود. در کل این قطعه در وضعیت قابل قبولی قرار دارد .

به جون تو : اجرای خواننده از همان ابتدا در حالت زیبا و متناسب با حضور زهی ها و گیتار اسپنیش آغاز می شود و فضای خلوت ابتدایی فرصت عرض اندام به خواننده داده است . از ثانیه ی 48 موسیقی به طور واضح تری وارد کار می شود و سپس مجددا خواننده شروع به اجرا می کند و به خوبی ملودی قسمت های مختلف این قطعه را به اجرا در می آورد . در بخش بی کلام میانی شاهد حضور بوزوکی هستیم که چندان هم این حضور نسبت به بخش اول متناسب  نیست اما از لحاظ  مقدمه سازی برای قسمت بعدی اجرا حضور موثری دارد . در کل از بخش بی کلام میانی به این طرف تا رسیدن به اجرای مجدد قسمت ترجیع بند گویا با یک فضای دیگر مواجهیم و این تغییر فضا در ملودی و تنظیم چندان هم جالب نیست. در کل در این قطعه صدای خواننده بیشتر از عناصر دیگر به چشم می آید . تنظیم در قسمت های مختلف خوب کار شده ولی در کلیت قطعه چندان هماهنگ نیست و یک  دلیلش به تغییر ملودی بر می گردد به خصوص تغییر نه چندان مطلوب در بخش دوم اجرا.

حالم بده : در این آلبوم که کمبود آهنگ هاوس یا ترنس در آن احساس میشد شاید قطعه حالم بده که پیش از این منتشر شده بود برای جبران این کمبود به آلبوم اضافه شده. به هر حال این قطعه در وضعیت خوبی قرار دارد.

مرد : قطعه ی انتهایی آلبوم بر خلاف سایر قطعات این آلبوم که در فضایی کاملا عاشقانه می گذشتند در فضای دیگری می گذرد . سامان جلیلی پیش از این قطعه ی حقیقت های امروز را در فضایی که مخاطب ترانه مستقیما معشوق نبوده اجرا کرده است. به هر حال جای این چنین قطعاتی و همچنین قطعاتی با مضامین اجتماعی در آلبوم های پاپ خالی به نظر می رسد . اورتور این قطعه با محوریت گیتار اسپنیش و در ادامه ی زهی ها تا ثانیه ی 26 ادامه می یابد ودر این لحظه اجرای خواننده در گام پایین آغاز می شود ( سرتو بالا بگیر مثل قلبت مرد باش / عاشق بغضت بمون تکیه گاه درد باش/  شونه هاتو مثل کوه زیر دنیا خم نکن / نعره های آسمونو از نگاهت کم نکن ) در هنگام اجرای دو بیت بعدی خواننده به گام بالا می رود که این نوع اجرا متناسب تر با فضای ترانه ی این قطعه جلوه می کند ( مثلِ توفان بی رحم مثلِ موج صخره کوب / مشت های خستتو به قلب خستگی بکوب / اگه دریاست غمت صبر ساحل رو ببین / بی قراری ها رو از قلب این دریا بچین ). بعد از این قسمت بخش بی کلام میانی ادامه دهنده کار است و پس از آن خواننده اجرا را از سر می گیرد در ابتدا صدای خواننده احساس می شود کمی بیش از حد کم حجم می شود اما در ادامه روند درست خودش را پی می گیرد ( مثل بارون گریه کن وقتش اما بی صدا / نبض آزادی باش بعد مرگِ پیله ها / ایستادن ها رو از خاک افتادن بگیر / مثل ِ عقاب در اوج باشو ایستاده بمیر ) بعد از این قسمت ، خواننده با لحن متفاوت تری اجرا پی می گیرد (خم به ابروهات نیار وقتی از غصه پُری / وقتی با دست ِ رفیق از پشت خنجر میخوری / زخم دنیا رو بذار نشونه روی شونه هات / خودتو مرد بدون با همه ی نشونه هــــــــات ) . در یک نگاه کلی این قطعه هر چند که آنچنان که باید و شاید هم در نیامده اما حضور ارزشمندی در این آلبوم دارد . ترانه ترانه ی قوی بوده و در صورت همراه شدن با یک ملودی و متعاقبا تنظیم بهتر می توانست از قطعات شاخص این آلبوم به حساب آید .

* قطعاتی که سامان جلیلی پیش از انتشار این آلبوم منتشر کرده بود عبارت اند از (عشق من، کار من نیست، کاری به کارم نداری، زمونه، بیقرار، تاوان، کار چشمات، بهونه، رفیق نیمه راه، آخرین نفس، حس آرامش، حال خراب این روزات، فرصت زندگی، حقیقت های امروز، سردرگم، چرا، حصار، بازیچه، مجازات، حواست نیست، تردید، آرامش، حالم بده، دوست دارم، خیال و احساس آواره )

نویسنده : مسعود مرعشی

توضیح : مطلب نوشته شده صرفا نظر شخصی و سلیقه ای نویسنده بوده و به معنای نظر جمعی نویسندگان وبلاگ نمی باشد.